Gmina » sołectwa » Gnuszyn

Gnuszyn

         Gnuszyn należał do dóbr rycerskich. Brak historycznych przekazów oraz wiarygodnych informacji ustnych nie pozwala na przedstawienie szczegółowego zarysu historycznego miejscowości. Dobrze udokumentowana została budowa założenia dworsko-parkowego w Gnuszynie.
         Założenie dworsko-parkowe w Gnuszynie wpisane zostało do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w 1996 r. Założenie dworsko-parkowe w Gnuszynie powstało w końcu XIX w., następnie przekształcone na początku XX w. Dawne mapy pruskie przedstawiają układ przestrzenny sprzed ponad 100 lat. Od tego czasu w układzie dworskim zaszły istotne zmiany. Pierwotnie funkcję dworu pełniła oficyna oficyna (rozebrana w 1973 r.). Obecny dwór wzniesiony został w 1906 roku dla rodziny Wilczyńskich, która według zapisów w księdze wieczystej była właścicielami Gnuszyna od 1839 do 1946 r. W chronologicznym porządku pomijając nazwisko, a wymieniając tylko imiona właścicielami Gnuszyna byli: od 1839 r. Ludwik Ferdynand, od 1868 r. Julia Elżbieta z domu Baarth, od 1880 r. Robert, od 1907 r. Józef, od 1916 r. Eliza z domu Rust, od 1919 r. Feliks – ostatni właściciel Gnuszyna z Wilczyńskich. Według informacji długoletniego mieszkańca Gnuszyna p. Wiktora Kachela, Feliks Wilczyński mówił tylko po niemiecku i był oficerem wojska niemieckiego. Po 1946 r. Majątek ziemski Gnuszyn przejął Skarb Państwa Polskiego.
         Dwór usytuowany jest w południowej części parku. Budynek murowany z cegły, tynkowany, jednokondygnacyjny, nakryty wysokim dachem mansardowym z mieszkalnym poddaszem. Elewacja południowa – fasada symetryczna z trzyosiowym płytkim ryzalitem z wystawką. Zachowana pierwotna bryła, opracowanie i dekoracja elewacji, we wnętrzu układ pomieszczeń, skromna dekoracja sztukatorska sufitów, drewniany strop, klatka schodowa z drewnianą balustradą, stolarka drzwiowa i okienna oraz kominek w hallu. Dwór stanowi przykład niewielkiej rezydencji łączącej cechy schyłkowego historyzmu z elementami secesji i modernizmu. Park otaczający dwór zachował elementy układu przestrzennego tzn. podjazd pod dwór, polanę widokową i staw otoczony masywem starodrzewu reprezentacyjnego. Park jest przykładem prostego założenia przestrzenno-kompozycyjnego o charakterze krajobrazowym. W dawnych granicach park przedstawiał figurę czworoboku , bardzo zbliżoną kształtem do prostokąta. Obecnie południowo-wschodni narożnik tego czworoboku został wycięty, na którym pobudowano po wojnie budynki jałownika oraz oborę. Aktualnie przedstawia nieforemny wielobok. Układ parku tworzą dwór, znaczny masyw zadrzewienia, staw, ogrody oraz rozległe trawniki. Wzdłuż północnej granicy parku przebiega szeroki pas starodrzewu przerwany w części zachodniej stawem. Najliczniej występuje kasztanowiec (ok.16%), dalej, topola biała (ok.13%), klon pospolity (ok.12%), robinia akacjowa (ok.11%), jesion wyniosły (ok.10%) oraz pozostałe 10 gatunków drzew (ok. 38%). Skład gatunkowy drzew jest ubogi, ogranicza się przede wszystkim do gatunków rodzimych. Zwarcie w masywie starodrzewu umiarkowane do pełnego, zmieszanie jednostkowe i grupowe, wiek 50-120 lat, zdrowotność dobra. W warstwie krzewów miejscami występują: bez czarny, porzeczka, śnieguliczka, robinia, jesion. W warstwie zielnej: pokrzywa, łopian, jeżyna, marchwica, bylica, szczaw, babki, bluszczyk kurdybanek, trawy. Do najokazalszych drzew należą kasztanowce, jesiony i klony. Na uwagę zasługują również stare grusze rosnące na wschodnim brzegu stawu oraz na południowym brzegu stawu wierzba biała w odm. płaczącej o pierśnicy 130 cm.



drukuj